Sırbistan’da yaklaşık iki yıldır süregelen hükümet karşıtı gösterilerin ardından gerçekleştirilen parlamento seçimlerinde, öğrenci liderliğindeki muhalefet hareketi başarılı oldu.
İlk verilere göre oyların yüzde 52,73’ünü elde eden Öğrenci Listesi, eski Cumhurbaşkanı Aleksandar Vučić’in koalisyonunu geride bıraktı.
Seçim yenilgisini kabul eden Vučić, yeni yönetimin Avrupa Birliği’nin baskılarıyla başa çıkamayabileceğini ve Sırbistan’ın kısa süre içinde Rusya’ya yaptırım uygulamaya başlayabileceğini öne sürdü.
Ancak kazanılan hareketten gelen ilk açıklamalar, Belgrad’ın Moskova ile olan ilişkilerinde köklü bir değişiklik olmayacağına işaret etti.
RT Balkan’a konuşan üniversite profesörü ve Öğrenci Listesi temsilcisi Jovo Bakić, Sırbistan’ın Rusya ile tarihsel bağlarını koruyacağını belirtti.
Rusya’nın Sırbistan için önemli bir ortak olduğunu vurgulayan Bakić, “Rusya’ya büyük bir güç ve tarihsel açıdan önemli ortağımız olarak saygı duyuyoruz. Birçok durumda koruyucumuzdur.” şeklinde konuştu.
Bakić, iki ülke arasındaki ilişkilerin geleceği hakkında ise “Bu konuda herhangi bir değişiklik söz konusu olmayacak.” ifadesini kullandı.
AB’NİN YAPTIRIM TALEBİNE RED
Sırbistan’ın Rusya’ya yönelik yaptırımlara katılmayacağını bildiren Bakić, 1990’lı yıllarda Yugoslavya’ya uygulanan ağır Birleşmiş Milletler (BM) yaptırımlarını hatırlattı.
Sırbistan’ın Rusya’ya yapmayı düşündüğü yaptırımların Moskova üzerinde sınırlı etkisi olacağını savunan Bakić, böyle bir kararın Belgrad açısından sembolik olarak son derece olumsuz sonuçlar doğurabileceğini ifade etti.
Sırbistan, AB üyeliği hedefini sürdürmesine rağmen Vučić döneminde de Ukrayna savaşı sebebiyle Rusya’ya karşı uygulanan yaptırımlara katılmayı reddetmişti.
Seçim kampanyasını ağırlıklı olarak iç reformlar üzerine kurgulayan Öğrenci Listesi ise dış politikadaki tartışmalı konularla ilgili ayrıntılı bir program açıklamamıştı.
UKRAYNA’YA SİLAH SEVKİYATI DURDURULABİLİR
Reuters’ın aktardığına göre, seçimleri kazanan hareketin önde gelen isimleri, yeni hükümetin çatışma bölgelerine yönelik silah ihracatını durduracağını ifade etti.
Bununla birlikte, Sırbistan’dan satın aldıkları silah ve mühimmatı daha sonra Ukrayna’ya gönderen Batılı aracılara yapılan satışların da sonlandırılması planlanıyor.
Vučić daha önce Sırbistan’dan mühimmat satın alan Avrupa ülkelerinin bu malzemeleri nasıl kullanacaklarına kendilerinin karar verebileceğini belirtmişti.
Belgrad yönetimi ise Ukrayna’ya doğrudan silah tedarik ettiği yönündeki iddiaları yalanlamıştı.
RUS DOĞALGAZI SIRBİSTAN İÇİN KRİTİK ÖNEMDE
Yeni hükümetin karşılaşacağı önemli konulardan biri de Rusya ile enerji ilişkileri olacak. Sırbistan’ın doğalgaz ihtiyacının yaklaşık dörtte üçü Rusya tarafından karşılanıyor.
Vučić, mart ayında Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin ile gerçekleştirdiği görüşmenin ardından Moskova’nın Avrupa’nın büyük bölümüne oranla çok daha uygun fiyatlarla doğalgaz sağlamaya devam edeceğini duyurmuştu.
İki ülke arasındaki doğalgaz tedarik anlaşması daha sonra 2026 yılına kadar uzatılmıştı.
AB ise 2022’de Ukrayna savaşının tırmanmasının ardından Rus fosil yakıtlarına bağımlılığını azaltmaya ve alternatif enerji kaynaklarına yönelmeye çalışıyor.
PETROL TEDARİKİNDE YAPTIRIM BELIRSIZLIGI
Sırbistan’ın enerji alanındaki diğer bir sorunu ise ülkenin tek petrol rafinerisini işleten ve çoğunluk hissesi Ruslara ait olan NIS şirketine yönelik ABD yaptırımlarıdır. Macar enerji şirketi MOL’un NIS’taki Rus hisselerini satın almak için girişimlerde bulunduğu belirtiliyor.
Ayrıca NIS’in faaliyetlerini sürdürmesine imkan tanıyan ABD yaptırım muafiyetinin 30 Ekim’de sona ermesi bekleniyor. Şirket, ülkede akaryakıt tedarikinde aksama yaşanmaması adına muafiyet süresinin yeniden uzatılmasını talep etti.
Rus enerji kaynaklarından vazgeçilmesi yönündeki baskılara da değinen Bakić,“Biz yabancıları memnun etmek için değil, ulusal çıkarlarımız doğrultusunda hareket etmek için buradayız.” dedi.
KREMLİN’DEN SEÇİM SONRASI İLK MESAJ
Sırbistan’daki seçim sonuçlarıyla ilgili Kremlin’den de bir açıklama geldi. Kremlin Sözcüsü Dmitriy Peskov, Moskova’nın Belgrad ile karşılıklı faydaya dayalı ilişkilerini sürdürmeyi umduğunu dile getirdi.
Vučić’in iki ülke arasındaki ilişkilerin geliştirilmesine yaptığı katkılardan övgüyle bahseden Peskov, yeni döneme ilişkin değerlendirmesinde,“Bildiğiniz gibi tango yapmak için iki kişi gerekir.” ifadelerini kullandı.
HÜKÜMET KARŞITI PROTESTOLAR SEÇİM ZAFERİNE DÖNÜŞTÜ
Sırbistan’da seçimleri kazanan öğrenci hareketi, Kasım 2024’te Novi Sad kentindeki tren istasyonunun beton sundurmasının çökmesi sonucu 16 kişinin yaşamını yitirmesinin ardından ortaya çıkan protestolardan doğdu. Facianın akabinde hükümete yönelik tepkiler ülke genelinde kitlesel gösterilere dönüştü. Yaklaşık iki yıl süren protestolar, öğrenci hareketinin siyasi alanda güç kazanmasına zemin hazırladı.
